میشل فوکو فیلسوف اجتماعی فرانسه، قبل از انقلاب به ایران آمد و در طول مبارزات مردم ایران، شاهد مجاهدت آنها بود.وی در ابتدا و قبل از پیروزی انقلاب، به حمایت ازانقلاب و مردم برخاست؛اما بعد از پیروزی انقلاب مطالبی را بیان کرد که نشان دهنده ی تغییر موضعش نسبت به انقلاب بود.
فوکو معتقد است که ریشه های انقلاب در چند مسئله نهفته است.
1ـ ویژگی های مذهب تشیع
2ـ وجود ویژگی های منحصر به فرد اقتدار در ایران
3- ارتباط بین آیین های مذهبی و اراده جمعی
4- وارد کردن معنویت در سیاست
اما عقیده فوکو پس از پیروزی تغییر می کند. چون او یک دانشمند پست مدرنیسم است. لذا در بخش نفی این انقلاب موفق است. اما قادر به فهم وتبیین بخش اثباتی آن نیست.
علل اصلی انقلاب ایران از نظر فوکو :
به نظر فوکو در ریشه یابی دلیل انقلاب اسلامی ایران، این نکته روشن است که این انقلاب نمی تواند با انگیزه های اقتصادی و مادی صورت گرفته باشد. زیرا جهان شاهد شورش و قیام همه ی ملت بر علیه قدرتی بود که مشکلات اقتصادی آن به اندازه ای مهم نبود که در نتیجه ی آن میلیون ها ایرانی به خیابان ها ریخته و با سینه های عریان به مقابله با مسلسل ها بپردازند. پس دلیل انقلاب ایران را باید در جای دیگر جستجو نمود.
1ـ ویژگی های مذهب تشیع
این پرسش اساسی که چرا ایران بعد از یک قرن تلاش برای مدرن شدن در مقابل مدرنیته قیام کرد، در حالی که به صورت طبیعی می بایست در غرب که مهد مدرنیته است، چنین اتفاقی رخ می داد. چنانچه قیام های کمونیستی در قبال معایب و فضایح مدرنیته، در غرب به وجود آمد. فوکو معتقد است علت این امر را باید در مذهب تشیع جستجو کرد. زیرا مذهب تشیع خصوصیاتی دارد که در فرهنگ مفقود است واز
نظر فوکو آن ها عبارتند از:
الف: اعتقاد به امام زمان (عج) که از نظر فوکو از دو نظر قابل اهمیت است:
1/الف: به اعتقاد فوکو در جامعه ی شیعه ی ایران، مردم نه تنها تحصیل وضع مطلوب را غیر ممکن نمی دانند، بلکه وقوع آن را نیز حتمی و لازم می شمارند و این تاثیر زیادی در بر انگیختن آن ها به قیام و تلاش برای بهبودی اوضاع دارد.
2/الف: فوکو به فراست دریافت که اعتقاد به امام زمان(عج) موتور محرکه ی هیجانات اجتماعی تشیع را همواره روشن نگه داشته و مردم را در حالت امادگی دائم قرار می دهد. چرا که وقتی انتظار فرج بر هر مسلمان شیعه واجب شد، آن ها را در یک حالت آمادگی کامل فرار می دهد. بنا بر این آنها برای هر حادثه ای اماده خواهند بود. به ویژه که بر خود واجب می بینند که زمینه ی ظهور امام زمان(عج) را فراهم کنند،پس نه تنها در امادگی کامل قرار دارند، بلکه اقدام به اصلاح نیز در سر لوحه ی امورشان قرار دارد.برای دیدن کل مقاله به اینجا مراجعه کنید.
http://www.jz.ac.ir/fetr/index.php?option=com_content&view=article&id=244:1388-11-18-10-05-03&catid=93:maghalat&Itemid=174
