دلیل قرآنى بر وجود امام زمان(عج) از نگاه علامه جوادى‌‌‌‌‌‌‌آملى

[valayat]

وقتى فرشتگان احکام و امور را به زمین مى‌آورند، باید آن‌را به کسى بسپارند. چون افراد عادى نمى‌توانند میزبان فرشتگان باشند و احکام صادره را تحویل بگیرند، پس تنها کسى که در روى زمین مهمان‌دار فرشتگان و تحویل‌گیرنده این امور و مقدّرات است، وجود مبارک ولى‌عصر عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف است.   


به گزارش مرکز خبر حوزه، حضرت آیةاللّه جوادى‌آملى در آستانه فرارسیدن میلاد حضرت بقیة‌اللّه‌الاعظم عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف به چهار پرسش مهدوى پاسخ گفتند. متن سؤالات و پاسخ معظم‌له تقدیم خوانندگان ارجمند افق حوزه مى‌گردد.

1. چگونه مى‌توان امام زمان‌(عج) را شناخت؟

شناخت بر دو قسم است: «شناخت تاریخى» و «شناخت واقعى»، که از قسم نخست مهم‌تر است. مسئله مهم این است که ما آن حضرت را به حقیقت بشناسیم و ایشان نیز ما را ببینند؛ نه این‌که ما حضرت را ببینیم. در زمان پیامبر صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم (که مقامش از همه امامان بالاتر است) عده زیادى آن وجود مبارک را مى‌دیدند، اما خداى سبحان درباره آن‌ها فرمود: «و تراهم ینظرون الیک و هم لایبصرون» اعراف/198؛ آن‌ها را مى‌بینى که به تو مى‌نگرند، ولى تو را نمى‌بینند. اهل نظر هستند، اما اهل بصیرت نیستند.

هنر این است که به گونه‌اى باشیم که وجود مبارک امام زمان عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف ما را ببینند. در قرآن کریم آمده است: خدا که بر همه چیز بصیر است، در روز قیامت به عده‌اى نگاه نمى‌کند: «ولایکلّمهم اللّه و لاینظر الیهم یوم القیامة و لایزکّیهم»، آل‌عمران/77 و نگاه تشریفى خود را نسبت به عده‌اى اعمال نمى‌کند. اگر ما در مسیر صحیح حرکت کنیم، آن حضرت ما را مى‌بیند.

2. دلیل قرآنى وجود حضرت حجت عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف چیست؟

مرحوم کلینى رضوان‌اللّه‌علیه در کتاب شریف کافى طى بابى از ائمه علیهم‌السلام نقل کرده است: به سوره قدر احتجاج کنید، زیرا در سوره قدر آمده است، هر سال لیلة‌القدرى دارد و فرشتگان در شب قدر، هر سال با همراهى روح (جبرئیل سلام‌اللّه‌علیه)، همه احکام و امور را به زمین نازل مى‌کنند. وقتى فرشتگان، احکام و امور را به زمین مى‌آورند، باید آن‌را به کسى بسپارند. چون افراد عادى نمى‌توانند میزبان فرشتگان باشند و احکام صادره را تحویل بگیرند، پس تنها کسى که در روى زمین مهمان‌دار فرشتگان و تحویل‌گیرنده این امور و مقدّرات است، وجود مبارک ولى‌عصر عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف است؛ بنابراین با توجه به روایاتى که مرحوم کلینى نقل کرد، از نظر قرآن، در شب قدر که همه فرشتگان به همراهى جبرئیل سلام‌اللّه‌علیه یا روح، مقدّرات امور را نازل مى‌کنند، باید آن‌را به کسى بسپارند و به او گزارش بدهند؛ گیرنده این امور وجود مبارک ولى‌عصر ارواحنا فداه است.

3. حیات حضرت ولى‌عصر عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف از نظر علمى چگونه توجیه مى‌شود؟

حیات طولانى امام زمان عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف برخلاف عادت است، نه بر خلاف علّیّت؛ یعنى به‌طور عادى کسى نمى‌تواند، هزار یا ده هزار سال زندگى کند، اما به صورت غیر‌عادى (خرق عادت) این کار ممکن است.

دوم. اگر بدانیم انسان چیست و چه کسى بدن او را اداره مى‌کند، اصلاً این پرسش براى ما مطرح نمى‌شود؛ براى مثال، براى عرفا و حکماى بزرگ، اصلاً چنین پرسش‌هایى مطرح نمى‌شود. بنده زمانى به دندانپزشک محترمى مراجعه کردم. او مى‌گفت: دندان‌هاى بعضى صد سال سالم مى‌ماند و نمى‌پوسد، ولى اگر فولاد صد سال شب و روز کار کند، فرسوده مى‌شود، چون اگر فولاد و آهن فرسوده شود، دیگر چیزى جایگزین آن نمى‌شود، اما دندان انسان هر روز عوض مى‌شود و هر روز سلول‌هاى جدیدى جاى سلول‌هاى مرده و قدیمى را مى‌گیرد. با این توضیح، همه ذرات بدن در حرکت و تعویض است و روح آدمى همه حرکات این ذرات را تحت کنترل دارد. حال اگر روح انسان کاملى، بر خلاف عادت (نظم عادى)، بهترین سلول‌ها را جایگزین کند و دقیق‌‌ترین کنترل‌ها را روى قسمت‌هاى مختلف بدن داشته باشد، یک انسان کامل مى‌تواند، میلیون‌ها سال زنده بماند (این مطلبى است که در علم پزشکى امروز به اثبات رسیده است). ملاى رومى طى مثالى مى‌گوید: اگر شما روز یا شبى در کنار نهر روانى که آب آن به آرامى در حرکت است، بنشینید و تصویر خورشید یا ماه را در آن ببینید، متوجه مى‌شوید که صدها عکس مى‌آید و مى‌رود و شما هم‌چنان خیال مى‌کنید که ساعت‌ها با عکس نخست روبه‌رو بوده‌اید، در حالى که آینه‌ها و عکس‌هاى متعدد، هر لحظه مى‌آمدند و مى‌رفتند.

آب مبدل شد در این‌جو چندبار

عکس ماه و عکس اختر برقرار

مثنوى معنوى، دفتر ششم، بیت 3178

این بزرگوار در جاى دیگر مى‌گوید:

اى برادر تو همان اندیشه‌اى

ما بقى تو استخوان و ریشه‌اى

همان، دفتر دوم، بیت 277

بنابراین، اگر کسى روح و سلطه آن بر بدن خود را بشناسد، و سیلان، حرکات و تعویض ذرات بدن را تحت کنترل روح بداند و نیز کمى با حکمت و عرفان آشنا شود، این اشکال که چگونه یک انسان مى‌تواند یک یا دو میلیون سال یا بیشتر بماند، براى او مطرح نمى‌شود. اگر پیوند روح با خالق جهان هستى به اندازه‌اى بود که قدرت خاصى ما فوق قدرت افراد عادى یافت، مى‌تواند همان‌طور که بدن خود را مى‌گرداند، خارج از بدن خود را هم اداره کند، زیرا خارج از روح او هم حکم بدن او را دارد.

وجود مبارک امیرمؤمنان سلام‌اللّه‌علیه در خطبه قاصعه نهج‌البلاغه مى‌فرماید: من در حضور پیامبر اکرم ‌صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم بودم که مشرکان حجاز به پیامبر اکرم صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم گفتند: اگر تو پیامبرى معجزه‌اى (حسّى) بیاور تا تو را بپذیریم. آن‌گاه گفتند: دستور بده نیمى از درختى که روبه‌روى توست، از نیمه دیگر جدا شود و به حضور تو بیاید. حضرت فرمود: اگر این کار را انجام بدهم، ایمان مى‌آورید؟ گفتند: بلى. حضرت على علیه‌السلام در ادامه مى‌فرماید: من دیدم که این درخت دو نیم شد و نیمى از آن در جاى خود ایستاد و نیم دیگر حرکت کرد و جلو آمد، به طورى که شاخه‌هاى آن روى دوش ما قرار گرفت. مشرکان گفتند: دستور بده نیمه دیگر آن هم از جاى خود حرکت کند و نزد تو بیاید. پیامبر اکرم صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم این کار را هم انجام دادند. بعد گفتند: دستور بده دو نیمه درخت به هم متصل شود و در جاى اول قرار گیرد؛ با این همه، مشرکین باز هم ایمان نیاوردند. ر.ک: نهج‌البلاغه، خطبه 192 (قاصعه). همه کرامات محال عادى هستند، نه محال عقلى که محال عقلى (مانند 2*2=5) کرامت یا اعجازبردار نیست؛ به هر حال، حیات حضرت ولى‌عصر عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف محال عادى است، نه محال عقلى.

4. مسئله وجود مقدس امام زمان عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف از نظر فلسفى چگونه توجیه مى‌شود؟ آیا دلیل فلسفى بر اثبات وجود آن حضرت وجود دارد؟

درباره وجود مبارک حضرت حجت‌ عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف «برهان عقلى بر امکان» اقامه مى‌شود؛ یعنى بر اساس حکم عقل، ممکن است انسان کاملى عمر طولانى داشته باشد. ما به دیدن عمرهاى کوتاه عادت کردیم، اما اگر شخصى، از همه علل و عوامل طبیعى آگاه باشد و آن‌چه براى او سودمند است، فراهم کند و از آن‌چه براى او زیانبار است بپرهیزد، مى‌تواند عمر طولانى داشته باشد. این مسئله خارق عادت است، نه خارق عقل. معجزه هم چیزى خارق عادت است، نه خارق عقل. علم نیز به چنین چیزى راه نیافته است، زیرا علم به امور عادى راه دارد، نه امور غیر‌عادى. کرامت نیز در امور خلاف عادت جارى است.


منبع